34.2. GÖLGELEME FAKTÖRÜ (SHADING FACTOR)

Yukarıdaki figürde, hareket halinde olan Sarı cisim kırmızı ok yönünde ilerlemektedir. Yolu üzerinde Mavi cismin gölgelediği bir bölge vardır. Sarı cisim bu gölgelenmiş bölgeden geçerek yoluna devam eder...

Basit gibi görünen bu olay (c+v)(c-v) matematiği ile düşünüldüğünde hiç basit değildir ve çok miktarda detay ve bilgi içerir.

Bir Doppler üçgeni yardımıyla düşünelim. Sarı renkli cisim B noktasında iken ışık kaynağından gönderilen bir ışık sinyalini ele alıyoruz.
Sinyalin varış süresi tΔ=d1/c olacaktır.
tΔ süresi boyunca Sarı cisim u hızıyla d2= u. tΔ mesafesini kat ederek gölgelenmiş alana girer.
Kaynağın referans sistemine göre Sarı cisme doğru d3 doğrusu üzerinden gelen ışık sinyalinin yolu üzerinde Mavi cisim vardır. 
Sarı renkli cismin referans sistemine göre ışık sinyalinin Sarı cisme kırmızı renkli d1 doğrusu üzerinden geleceğini hatırlayalım. Sarı cismin hareketi sonucunda kırmızı renkli d1 doğrusu gölge hattının içine girecektir.
Sarı cisim C noktasına doğru yaklaşırken eğer ışık sinyali Mavi cismi geçebilmiş ise Sarı cisme varacaktır, ancak geçememişse ışık sinyali Mavi cisim tarafından tutulacaktır. Mavi cisim ışık sinyalinin Sarı cisme varmasına engel olacaktır.
Buradan çıkan bir sonuç olarak, Sarı cismin gölge hattına girmesiyle beraber, Mavi cisim alması gereken ışık miktarından daha fazla miktarda ışık almak zorunda kalacaktır. 

Mavi cismin aldığı bu fazladan ışığın, Mavi cisim tarafından ne şekilde bir işleme tabi tutulacağı konusunda emin olmadığım için burada bir yorum yapmayacağım. Mavi cisim için Işıma Akısı değişimine veya onun ısıl enerjisinin artmasına sebebiyet verebilir veya başka bir etkiye de sebep olabilir. 

Gerçek şu ki Alice Yasası hakkında öğrenmemiz gereken çok şey vardır. Gölgeleme Faktörü konusu Işık Akısı Kayması konusunu yazarken fark ettiğim benim için oldukça yeni bir konudur. Hatta, bu konuyu yazıp yazmamakta oldukça tereddüt ettim. Yazmamın daha doğru olacağına karar verdiğim için bu konuya da değindim. Gölgeleme faktörü konusunun dikkat edilmesi gereken çok fazla detay içerdiğini görebiliyorum. Ama burada bu detaylara girmek istemedim. 

Gölgeleme faktörü Alice Yasasını deneysel olarak doğrulayabilmek için özel bir fırsat da sunmaktadır. En azından böyle bir ihtimalin olması kuvvetle muhtemeldir.


Uzaygemisi

Başladığımız uzaygemisi konusuna devam edelim, uzay gemisi yarı yolda vardıktan sonra maruz kaldığı yeni Işıma Akısı altında yoluna devam eder. Hedeflerindeki yıldız artık çok daha parlak ışımaktadır. Fakat uzay gemisinin motorları beklenmedik bir arıza yapar, yolları üzerinde ve gidecekleri yıldıza bir ışık yılı mesafede ve yıldıza göre hareketsiz bir konumda olan bir kurtarma ve bakım istasyonu vardır. Uzaygemisi hızını azaltarak tamir görmek için istasyona yanaşır. Uzay gemisi için hızını azaltması ışıma akısını değişime uğratır mı? Evet uğratır ama bu değişim en az bir ışık yılı öteden başlayacaktır. Değişimin kendilerine ulaşması bir yıl sürecektir. Bütün bu süre zarfında yıldız gemisi yıldızdan kedisine gelen yoğunlaşmış enerjiyi almaya devam edecektir. Kaptan pilot gemisini durdursa da, yönünü değiştirse de, yıldızdan uzaklaşmaya çalışsa da bu etki sürecektir, çünkü o ışıklar uzay gemisinin alanı içinde gitmektedir ve alan merkezinde bulunan uzaygemisine hedeflerine kilitlenmiş güdümlü füzeler gibi gelmektedir. 

Uzaygemisi tamir istasyonunun hangarına iniş yapar. Tamir istasyonun güneş kalkanları, uzaygemisini yıldızdan gelen enerjik ışıklarlardan artık korumaktadır. Peki yolcular için durum nedir? Yolcular uzay gemisinin güvenli mekanlarında, uyku halinde bu yolculuğa başlamışlardı. Tamir işinin uzun süreceği anlaşılınca yolcular uyandırılarak, tamir istasyonunun konaklama yerlerine nakledilirler. Tamir İstasyonunun kafeteryası çok güzel yapılmıştır. Üzerindeki cam kubbeden uzayın bütün ihtişamı görülmektedir.Yolculardan birisi bir kahve alır ve gözünü gidecekleri yıldıza doğru çevirir. Yolcu yıldızı nasıl görecektir, Işıma Akısındaki değişim bu yolcu için hala devam ediyor mudur?

Çok ilginç bir senaryo oldu. Alice Yasasının da kendisine özel paradokslarının olması kadar doğal bir şey olamaz. Burada da bir tanesiyle karşılaştık, doğrusunu isterseniz kitabı yazarken aklıma geldi. Hikayenin son kısmının cevabını bilmiyorum ve elbet de merak da ediyorum. Bir tahmin de bulun derseniz, ışıma akısındaki değişimin o yolcu için gelecek bir yıl boyunca devam edeceği şeklinde oyumu kullanırdım.